اندوخته كرد ؛ عمارات و دهات زياد پيدا نمود اما راه ثروت و شهرتش از حسن صورت بود نه از محسنات سيرت . . . ( خاطرات اعتماد السلطنه ، ص 96 ) . لله‌باشى ، رضا قلى خان هدايت ( ص 50 - ص 27 چاپ اول ) متخلص به هدايت فرزند محمد هادى كه در 15 محرم 1215 در طهران متولد شد . مسقط الرأس پدرش چارده‌كلاته از ملك هزار جريب دامغان بوده است . نسبت او به شيخ كمال خجندى شاعر و عارف معروف مىرسد . از اين جهت كلمهء « كمال » معمولا به اسامى افراد اين خاندان الحاق مىشده است و جد او را اسمعيل كمال مىناميده‌اند . پدرش از ملازمان جعفر قلى خان پسر محمد حسن خان قاجار بود و پس از قتل جعفر قلى خان در دستگاه آقا محمد خان وارد شد و آقا محمد خان او را ريش‌سفيد عمله خلوت و صندوقدار جنسى خود كرد . در آغاز سلطنت فتحعلى شاه صاحبجمع كل متوجهات ديوانى فارس شد و در 1218 در آنجا درگذشت . مادر رضا قلى خان و فرزندش به بارفروش يا بابل كنونى رفتند و در آنجا سكونت گرفتند . بعد از چند سال مادرش به قصد مكه به فارس بازگشت و در آنجا گويا زن محمد مهدى خان متخلص به « شحنه » شد و در سفر مكه درگذشت . پسرش نزد محمد مهدى خان ماند و در شيراز تحصيل كرد و در جوانى به خدمت فرمانفرما درآمد . وى در جوانى شعر هم مىگفت و در آغاز « چاكر » تخلص مىنمود . پس از آن به « هدايت » تبديل كرد . در سفر فتحعلى شاه به فارس ( 1245 ) به حضور شاه شرفياب شد و لقب خانى و منصب امير الشعرائى گرفت . چه فتحعلى خان صباى ملك الشعراء درگذشته بود . پس از برافتادن دستگاه فرمانفرما وى در شيراز به منادمت فيروز ميرزا نصرت - الدوله فريدون ميرزاى فرمانفرماى دوم منصوب شد . در 1254 از جانب فرمانفرما مأمور طهران شد و به خانهء حاجى ميرزا آقاسى فرود آمد و به التزام ركاب و تربيت عباس ميرزاى نايب السلطنه مأمور شد . در آغاز سلطنت ناصر الدين شاه به سفارت خوارزم فرستاده شد و پس از بازگشت ناظم و بعدا رئيس مدرسهء دار الفنون شد و در ضمن مأمور تكميل دورهء تاريخ روضة - الصفا گرديد و سه جلد بر هفت جلد سابق افزود و در يكهزار جلد به طبع رساند . آنگاه تذكرهء مجمع الفصحاء را تأليف كرد . ( از مرآت البلدان ج 4 ص 46 و 47 ) در 1279 كه مظفر الدين ميرزا با مقام وليعهدى مأمور آذربايجان شد رضا قلى خان به للگى او منصوب و به همراه او اعزام شد و در دهم ربيع الثانى 1288 هجرى قمرى درگذشت و در مقبرهء واقع در خيابان اسلامبول كنونى مدفون شد . چه خانهء او هم در همان نزديكى ( محل كنونى سفارت آلمان ) قرار داشت . هدايت داماد محمد مهدى خان شحنه و پدر مخبر الدوله و نيرالملك بود . عزت -